مىشد . « 1 » در دورهء مماليك ، شهر قاهره توسعه زيادى يافت و عمارتهاى باشكوهى در معابر شهر قديم و محلات بيرون آن برپا شد . مماليك با آنكه درگير دشمنيهاى خانوادگى بودند ، آثار برجسته و نفيسى همچون قصرها ، مسجدها و مزارها از خود بر جاى نهادند . ابن بطوطه كه مصر را در زمان حكومت مماليك ديده در وصف پايتخت آن ، مىنويسد : قاهره معتبرترين شهرها و پايتخت فرعون قوىشوكت ، با اراضى پرنعمت و نواحى پهناور خود ، در نهايت آبادانى و زيبايى و سرسبزى ، محل گردآمدن آيندگان و روندگان است . در اين شهر از هر نوع مردم ، فقير و غنى ، عالم و جاهل ، وضيع و شريف و بد و نيك گرد آمده‌اند . شهر با جمعيت خود ، چون دريا موج مىزند و با همهء وسعتى كه دارد از كثرت مردمان تنگ مىنمايد . با آنكه روزگارى دراز بر اين شهر گذشته از رونق جوانى آن كاسته نشده و ستارهء اقبالش هنوز در اوج درخشندگى است . امتياز خاص اين شهر به رود نيل است كه ارزش فراوانى دارد و مردم آن را از آب باران بىنياز مىسازد . وسعت و حدود شهر به اندازهء يك ماهه راه است . خاك آن حاصلخيز و مردم آن غريب‌نوازند . گفته مىشود در مصر ( قاهره ) دوازده هزار سقّا وجود دارد كه مشكهاى آب را بر اشتران خود حمل مىكنند . همچنين ، در اين شهر سىهزار مكارى ( چاروادار ) « 2 » است و در رودخانهء نيل سى و شش هزار وسيلهء نقليه از ديوانى و رعيتى كار مىكنند كه ميان اسكندريه و دمياط و مصر عليا در رفت‌وآمد هستند . بر ساحل نيل ، روبروى شهر مصر ، محلى است معروف به روضه كه جايگاه تفريح و تفرّج مىباشد و باغهاى زيبا و فراوان دارد . مردم مصر اهل خوشگذرانى و عيش و طرب هستند . من يك بار شاهد جشنى بودم كه به مناسبت شفاى ملك ناصر برپا شده بود . تمام بازارها را آذين بسته و دكانها را با انواع زيورها و پارچه‌هاى ابريشمين زينت داده بودند . مسجد عمرو عاص در مصر ( قاهرهء قديم يا فسطاط ) مسجدى شريف و مشهور و مورد احترام است كه نماز جمعه را آنجا برگزار مىكنند . در قسمت شرقى

--> ( 1 ) . همان ؛ ص 103 . ( 2 ) . كسى كه حيوانات باركش را مىراند يا با آنها باربرى مىكند ( معين ؛ فرهنگ فارسى ؛ « ذيل چاروادار » ) .